1.      atkı atma sistemleri

3.1.  Mekikli Atkı Atma Sistemleri 

       Mekikli atkı atma sisteminde, üzerinde bir miktar atkı ipliğinin sarılı bulunduğu bir masurayı taşıyan mekiğin, çeşitli vuruş şekillerinden biri ile karşılıklı bulunan iki mekik kutusu arasında hareketi söz konusudur. Mekiğin, her geçişinde farklı ağızlığa atkıyı yatırmasıyla atkı atımı  gerçekleşir. Masuranın  taşıdığı atkı miktarın çabuk bitmeyecek kadar büyük, ağızlık içinde yer kaplamayacak  kadar küçük olması istenir. Fakat mekik (Şekil 3.1.) kütlesi itibariyle hızlandırılması ve yavaşlatılması zor bir elemandır. Boyutları da hiçbir zaman mekiksiz tezgahlarda olduğu kadar küçük bir ağızlığa sığacak kadar olamaz. 

       Şekil 3.1.   Mekik 

       Bu atkı atma mekanizmasının ana fonksiyonu mekiği doğru bir şekilde mekik yoluna sevk etmek ve mekiği belli bir hız kazandırmaktır.

       Mekik, ağızlık içinde  tarağa yaslanarak yol alır. Mekiğin kontrolü bu şekilde sağlandığından mekiğin ağızlığa giriş ve çıkış anlarında mekik kutusu ile mekik yolu aynı hizada olmalıdır. Bu diziliş mükemmel olmazsa mekikte çentikleme ortaya çıkar ve çözgü  kopuşlarına yol açabilir. Eğer bu hiza sağlanamazsa mekik çözgüyü patlayıp dışarı uçabilir. Dolayısıyla  çözgüler zarar görebilir ve  tezgahın yanında  çalışanlar da yaralanabilir.

       Doğru bir mekik uçuşu, pikerin mekiği istenilen şekilde ağızlığa sevk etmesine bağlıdır. Mekik tarağa yaslanarak hareket ettiğinden karşı kutuya girmeden  önce bir yay çizerek uçuş yapacaktır. Pikerin doğru bir sevk yapması ve mekiğin dışarı uçmaması için özel bir dikkat göstermelidir.

       Mekanik ve otomatik mekikli tezgahlarda belli başlı atkı atma mekanizmaları şöyle   sınıflandırabilir.

a)      Üstten vuruşlu mekik atma mekanizmaları

b)      Alttan vuruşlu mekik atma mekanizmaları

c)      Yandan vuruşlu mekik atma mekanizmaları

       Üstten vuruşlu mekanizmalar; güçlü, ayarı ve bakımı kolay, hareketi nispeten tatlı olduğundan mekanizmanın parçaları kadar mekikler  ve pikerler de uzun ömürlüdür.

       Bu mekanizmalarda, mekiği düzgün bir biçimde sevk etmek için mekik kutusu üzerine yerleştirilmiş bir mekik iği bulunmaktadır. Bu ayar sonucunda mekiğin arka kısmı, stroğun sonunda bir parça kaldırılarak ağızlığın içinde harekete başlamış olur. Bu hareket itibarıyla mekiğin çözgüyü patlatıp dışarı gitmesi de söz konusu olmaz.

       Mekanizma, atkı atma kuvveti ve zamanlaması yönünden çeşitli ayar imkanlarına sahiptir. Atkı atışının zamanlaması yani pikerin harekete başladığı krank mili konumu, atkı atma kamını veya toparlağını çevirerek ayarlanabilir. Mekik hızını değiştirmek için atkı kayışının uzunluğunun değiştirilmesi yaygındır. Kısaltma yapılarak gevşeklik giderilir ve pikerin hareket mesafesi artırılır. Böylece mekik hızı arttırılmış olurken zamanlamanın da biraz ilerlemesi söz konusudur.

       Üstten vuruşlu atkı atma mekanizmalarındaki ayarlama noktalarının çokluğu, buna karşılık zamanlamayı değiştirmeksizin mekik hızının ayarlanmasının mümkün olmayışı dikkat çekicidir.

       Alttan vuruşlu mekanizmalar (Şekil 3.2.) hemen hemen tüm tezgah   ve  kumaş tipleri ve aynı zamanda çok mekikli dokuma için uygundur. Atkı atma kamı alt mile takılı olup hareket, atkı atma manivelası ve çekme kayışı vasıtasıyla doğrudan vuruş kolu ile pikere aktarılır. Atkı atmanın zamanlaması atkı kamının döndürülmesi ile değiştirebilir.

       Bu ayar üstten  vuruşlu  mekanizmada olduğu gibidir. Mekik hızı için normal ayarlama, atkı kayışının alçaltıp yükseltilmesiyle yapılabilir.  Sağlam ve esnemez olan kayış alçaltılarak pikerden uzaklaştırıldığı zaman mekiğin hızı arttırılmış olur. Böylelikle gerilen parçalar olmadığı için ayarlar uzun süre bozulmadan kalmaktadır. Sonuçta bu durum standart ayarlama imkan vermektedir. Bununla beraber bu tertibin bir mahzuru, atkı atma kamının büyütülmesi için yerin bulunmayışıdır. Alt milin konumu makine tasarımına göre belirlenmektedir. 

Dosyalar - Tekstil