2. PROJE KAVRAMI

       Proje, belli mal ve hizmetler üretiminin gerçekleştirileceği tesisler oluşturmak amacıyla kaynak tahsis edilmesini öngören yatırım önerisidir. Birleşmiş Milletler tanımına göre yatırım projesi; toplumda belirli bir zaman dilimi içinde mal ve hizmetlerin üretimini artırmak için bazı olanakları yaratma, genişletme ve/veya geliştirmeye dönük bir öneridir.

3. PROJE PLANLAMA AŞAMALARI

       Proje planlama; proje oluşturma, proje hazırlama ve proje analiz ve seçimi olmak üzere üç aşamadan oluşur.

3.1. PROJE OLUŞTURMA

       Proje çalışmaları, yatırım olanaklarının araştırılıp proje fikirlerinin derlendiği, değerlendirildiği ve ön elemeye tabi tutulduğu proje oluşturma aşaması ile başlar. Bu aşamada projeler seçilerek listelenir. Proje listelerinin ve kabaca tahmin edilmiş maliyetlerinin yer aldığı çalışmaya “proje olanakları incelemesi” denir. Bu çalışma, kabaca maliyetlere dayanan bir taslak niteliği taşımaktadır.

       Proje oluşturma aşamasında önem arz eden konular; proje fikirlerini belirlemek, maliyetlerini tahmin etmek ve bu projeleri ön elemeye tabi tutmaktır.

       Kalkınma Plan ve Stratejileri, sektör araştırmaları, temel ihtiyaçlar, ana planlar, pazar araştırmaları, yardım ve hibeler, eski projeler, politik tercihler ve benzerlerini kaynak olarak kullanabilen bir proje fikrinin sahibi; bir yatırımcı, bir birey, bir sivil toplum örgütü veya merkezi planlama birimi olabilir.

3.2. PROJE HAZIRLAMA

         Proje fikirlerinin ön elemeye tabi tutulup fikirler içinden umut verenler ön plana çıkarıldıktan sonra ayrıntılı yapılabilirlik incelemesinin hazırlanmasına geçmeden önce bir ön yapılabilirlik çalışması yapmak gerekir. Bu çalışmada yatırım konusunun uygunluğu araştırılır. Yapılabilirlik incelemesine başlayabilmek için bu süreçten olumlu sonuç alınmalıdır. Ön yapılabilirlik ve yapılabilirlik çalışmaları, içerdikleri bilginin ayrıntı düzeyi bakımından farklıdır.

       Yapılabilirlik incelemesi, gerçekleştirilmesi düşünülen, sanayi, hizmet veya teknoloji yatırımlarının yapılabilirliğinin ve ekonomik verimliliğinin değerlendirilmesidir. Yatırımcının ne üreteceğini, nereye satacağını, nasıl üreteceğini, ne kadarlık yatırım yapacağını, yatırımı nereye yapacağını ve ne kazanacağını gösteren bir rapordur. Bu çalışma; ticari, finansal ve ekonomik analiz gereksinimlerine uyacak biçimde olmalıdır.

       Yapılabilirlik çalışmalarının gerçekleştirilmesindeki amaçlar çeşitli olsa da bu amaçların temel hedefi projenin başarılı bir şekilde hayata geçirilmesi ve sürdürülebilmesidir. Düşünülen bir yatırımın yapılmasını ve ekonomik olarak verimli olmasını imkânsız kılabilecek birçok neden olabilir. Milli serveti boşa harcamamak, kurumsal ve/veya şahsi olarak önemli zararlara uğramamak için, gerçekleştirilmesi düşünülen yatırımların, yapılabilirliğinin ve ekonomik verimliliğinin değerlendirilmesi gerekir. Yapılabilirlik çalışmaları sırasında yapılması gereken işlerin hemen hemen hepsi, projeye başlandığında zaten yapılması zorunlu işlerdir. Bu işleri proje başladıktan sonra yapmak, başlangıçta alınması gereken birçok kararı veya yapılması gereken araştırmaları ertelemek anlamına gelir. Bu çalışmaları sonraya bırakmak, doğal olarak, proje süresinin uzaması ve geri dönüşler yaşanması gibi risklerin oluşmasına neden olur. Dolayısıyla yapılabilirlik çalışmaları, vakit kaybına yol açmaz. Tam tersi, projenin olması gereken sürede ve kabul edilebilir hata sınırları içinde bitirilmesine yardımcı olur. Diğer yandan, devlet çeşitli sektörlerde özel kesim yatırımlarını teşvik etmek ve desteklemek amacı ile yatırım teşvikleri ve krediler verir. Bu teşvik ve kredilerden yararlanmak isteyen özel firmaların projeleri için devletçe yapılabilirlik incelemesi istenir. Yatırım yapacak kuruluşlar, bunu gerçekleştirmek için eğer bir finansman kuruluşundan dış finansman (kredi) talebinde bulunuyorlarsa, talep edilen borcun ve faizinin zamanında ödenip ödenmeyeceğinden emin olmak için finansman kuruluşları tarafından da yapılabilirlik incelemesi istenir. Yapılabilirlik incelemesi, projenin uygulanması aşamasında ortaya çıkabilecek güçlükleri önceden görmek ve gerekli önlemleri almak için de gerekir.

Dosyalar - İşletme